ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਪੰਨਾ/ ਹਰਵਿੰਦਰ ਬਦੇਸ਼ਾ; ਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ!
Ninder Ghugianvi
ਮੈਂ ਕੀ ਹਾਂ? ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ “ਮੈਂ” ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਿੰਦਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੀ ਹੈ।
ਮੇਰਾ ਨਾਮ, ਮੇਰੀ ਜਾਤ, ਮੇਰਾ ਧਰਮ, ਮੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਚੁਣਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੀ। ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਨਾ ਧਰਮ ਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਜੇ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੰਕਾਰ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੋਵੇਗੀ?
ਮੇਰਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ, ਮੇਰੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਹੀ ਦਾਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਧੜਕਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਰ ਪਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਸਭ ਕੁਝ' ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ 'ਕੁਦਰਤ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ 'ਰੱਬ' ਅਤੇ ਕੋਈ 'ਪਰਮਾਤਮਾ'।
ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨ, ਅਹੁਦੇ, ਤਾਕਤ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇੰਨਾ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੰਕਾਰ ਇੱਕ ਐਸੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਉਹ ਵਿਕਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਵਿਕਾਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਭ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਤੋਖ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੰਕਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਉਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਮੀਂਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਫਰਕ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹੱਦਾਂ ਬਣਾ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਾਂ।
ਜੇ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਮਰ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ 'ਸਮਝਣ' ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਵਕਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛੱਤ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਜੀਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਤਾਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਅੱਜ ਚੰਗਾ ਬਣਨਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਪਿਆਰ ਵੰਡੋ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਪਣਾਓ, ਸੱਚ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾ ਸਾਡਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਜਾਤ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਨਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਹੋਵੇਗਾ।
-
Ninder Ghugianvi, ਲੇਖਕ
ninder_ghugianvi@yahoo.com
8699944406
Disclaimer : The opinions expressed within this article are the personal opinions of the writer/author. The facts and opinions appearing in the article do not reflect the views of Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media. Babushahi.com or Tirchhi Nazar Media does not assume any responsibility or liability for the same.