1970-1990 ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ: ਵਾਹ! ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ- ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ
- ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ -
ਔਕਲੈਂਡ, 17 ਮਾਰਚ 2026: 1970 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1972 ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਧਾਰਨ ਮਕੈਨੀਕਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ 45 ਤੋਂ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਰਗੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।
ਲੇਟ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਐਕਸ (Late Gen X): 1970 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਜਨਮੇ ਲੋਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਨਾਲਾਗ ਦੁਨੀਆ (ਚਿੱਠੀਆਂ, ਕੈਸੇਟਾਂ) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ।ਅਰਲੀ ਮਿਲੇਨੀਅਲਜ਼ (Rarly Millennials): 1981 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਜਨਮੇ ਲੋਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਡਿਜੀਟਲ ਪਾਇਨੀਅਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "Xennials" (ਐਕਸੈਨੀਅਲਜ਼) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਐਨਾਲਾਗ (ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ) ਸੀ ਪਰ ਜਵਾਨੀ ਡਿਜੀਟਲ ਹੋ ਗਈ। ਆਓ ਮੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਪਿਛਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ:-ਆਓ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ:
1. ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ, ਬਦਲ ਗਿਆ ਸਭ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਹਾਲ
ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਡਾਕੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਟੱਬਰ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਫ਼ੋਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ‘ਟਰੰਕ ਕਾਲ’ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਕੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਪੀ.ਸੀ.ਓ. (PCO) ’ਤੇ ਬੈਠਣਾ ਸਬਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੇਜਰ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਟੀਨਾ ਵਾਲੇ ਮੋਬਾਈਲ। ਅੱਜ ਇਹੀ ਲੋਕ ਵਟਸਐਪ (WhatsApp) ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟੀ ਬੈਠੇ ਹਨ।
2. ਟਾਈਪਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਟੱਕ-ਟੱਕ ਨਿਆਰੀ, ਹੁਣ ਟੱਚ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਸਾਰੀ
ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ‘ਟੱਕ-ਟੱਕ’ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਾਗਜ਼ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਆਹੀ ਵਾਲੀ ਕਲਮ, ਪੈਂਸਲ ਅਤੇ ਫੱਟੀ ਪੋਚਣ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲੋਕ ਅੱਜ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ, ਲੈਪਟਾਪ ਅਤੇ ਕਲਾਊਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ (Cloud Computing) ਬਖੂਬੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਮੋਨੀਟਰਾਂ ਅਤੇ ’ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ’ ਦਾ ਦੌਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਡਿਜੀਟਲ ਹੋ ਗਿਆ।
3. ਕੈਸੇਟਾਂ ਦੀ ਰੀਲ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਦਾ ਗਾਣਾ, ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵਕਤ ਪੁਰਾਣਾ
ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਰਿਕਾਰਡ, ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡਰ ਅਤੇ ਵਾਕਮੈਨ (Walkman) ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਜਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੈਸੇਟ ਦੀ ਰੀਲ ਫਸ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈੱਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ’ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ’ ਸੀ। ਪਾਕਟ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ’ਤੇ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. (BBC) ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਜ ਸਪੌਟੀਫਾਈ (Spotify) ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ (YouTube) ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ।
4. ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਖਿੱਚ-ਧੂਹ ਤੇ ਵੀ.ਸੀ.ਆਰ ਦੀ ਰਾਤ, ਹੁਣ ਓ.ਟੀ.ਟੀ ਨੇ ਪਾਈ ਨਵੀਂ ਬਾਤ
ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਟੀਵੀ ’ਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵੇਖਣ ਲਈ ਛੱਤਾਂ ’ਤੇ ਐਂਟੀਨਾ ਹਿਲਾਉਣਾ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਸੀ। ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ VCR ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ 4-5 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਣੀਆਂ ਇੱਕ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ 4K ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ, ਸਮਾਰਟ LED ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ (Netflix) ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
5. ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਹੁਣ ਸੈਂਸਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ
ਜਿਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਬੈਸਡਰ, ਫਿਏਟ ਅਤੇ ਮਾਰੂਤੀ 800 ਦਾ ਦੌਰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੁਮਾ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਇਹੀ ਲੋਕ ਸੈਂਸਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਗੱਡੀਆਂ (EV) ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
6. ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਬਚਪਨ, ਹੁਣ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚਿਆ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ
ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਮੋਬਾਈਲ ਨੇ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਟਾਇਰ ਰੁੜ੍ਹਾ ਕੇ ’ਗੱਡੀ-ਗੱਡੀ’ ਖੇਡਣਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਸਲਾਈਆਂ ਗੱਡਣੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਅੰਬ ਤੋੜਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਘਰ ਦੀ ਕੁੰਡੀ ਖੜਕਾਉਣੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੱਥੋਂ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈਣੀ ਬਹੁਤ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਇੰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪੈਰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ।
ਹਲ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਹੁਣ ਡਰੋਨ ਤੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਵਿਧਾਨ
ਪੁਰਾਣਾ ਦੌਰ: ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹਲ ਵਾਹੁਣਾ, ਹੱਥੀਂ ਕਣਕ ਦੀ ਵਢਾਈ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਹੇਠ ਲੰਘਾਉਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਰੇਹਟ (ਖੂਹ) ਜਾਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੀ ਮੁੱਖ ਸਹਾਰਾ ਸੀ।
ਨਵਾਂ ਦੌਰ: ਅੱਜ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਲਈ ਡਰੋਨ (Drones) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਖੂਹਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗੇ ‘ਹਲਟ’ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਵਾਲੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਆਏ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਸਮਾਰਟ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰਾਂ (Submersible Motors) ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
7. ਪੈਸੇ-ਧੇਲੇ ਤੇ ਅਠੰਨੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ, ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਦਾ ਹੈ ਬਾਜ਼ਾਰ
1, 2, 5 ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਵਾਨੀ-ਅਠੰਨੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਕੀਮਤ ਸੀ। ਅੱਜ ਨਕਦੀ ਦੀ ਥਾਂ EFTPOS, UPI, QR ਕੋਡ ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਪੇਅ (Google Pay) ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
8. ਬਦਲਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੋੜ
ਹੁਣ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI), ਸਮਾਰਟ ਹੋਮਸ (ਜਿੱਥੇ ਲਾਈਟਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ) ਅਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਰਿਐਲਿਟੀ (VR) ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇੱਕ ’ਪੁਲ’ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਮਝ ਵੀ।
9. ਅੱਜ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (The Digital Shift)
-
ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI): ਚੈਟਜੀਪੀਟੀ (ChatGPT) ਵਰਗੇ ਟੂਲ ਜੋ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਚ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
-
ਸਮਾਰਟ ਹੋਮ: ਜਿੱਥੇ ਫਰਿੱਜ, ਏਸੀ ਅਤੇ ਲਾਈਟਾਂ ਆਵਾਜ਼ (Alexa) ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
-
ਸਿਹਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ: ਸਮਾਰਟ ਵਾਚ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਲ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ।
ਨਿਚੋੜ:
1970-1990 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ‘ਲੈਜੈਂਡਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ’ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ‘ਬੁੱਕ ਮਾਈ ਪਿੰਡ’ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੰਢਾਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਬਣੇ ਹਨ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਾਡਾ ਵੀ ਇੱਕ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ...!
Click to Follow Babushahi Facebook page →