ਕਮਾਲ ਦੇ ਬੰਦੇ....ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਹਰ ਥਾਂ

ਸਾਵਜੀ ਢੋਲਕੀਆ: ਇੱਕ ‘ਮਜ਼ਦੂਰ’ ਤੋਂ ‘ਮਸੀਹਾ’ ਬਣਨ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਮੀਰ ਸੋਚ ਨੇ ਬਣਾਇਆ
ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਬੇਤਾਜ ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-
ਔਕਲੈਂਡ, 26 ਫਰਵਰੀ 2026:- ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੀਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਵਜੀ ਢੋਲਕੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ, ਸਗੋਂ ’ਇਨਸਾਨੀਅਤ’ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਵਜੀ ਭਾਈ ਨੇ ਅੱਜ ’ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਐਕਸਪੋਰਟਸ’ ਨੂੰ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਦਾਰਤਾ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰ: ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕ:
ਸਾਵਜੀ ਢੋਲਕੀਆ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ‘ਮਾਹਰ ਹੱਥ’ (ਕਰਮਚਾਰੀ) ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਦੌਲਤ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਵਜੀ ਭਾਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਬਣਾਇਆ:
ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ: ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਾਰੂਤੀ 800 ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ 2014-15 ਤੱਕ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 491 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਫਲੈਟ ਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਗਹਿਣੇ ਵਜੋਂ ਵੰਡੇ।
ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਸਾਲ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਛੱਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਾ: ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ’ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਸਕਣ।
64 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਪਰਿਵਾਰ: ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਮਿਸਾਲ
ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਢੋਲਕੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 64 ਮੈਂਬਰ ਇੱਕੋ ਰਸੋਈ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਏਕਤਾ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮਾਂ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ:
ਕੋਈ ਬਜਟ ਨਹੀਂ (No 2udget System): ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਰਚੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਨਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ: ਸਾਵਜੀ ਭਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਮੇਰਾ ਬੇਟਾ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ 100 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਟੋਕਾਂਗਾ। ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।
ਰਸੋਈ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ: 64 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ’ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਚਾਰਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਰਸੋਈ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਨੂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ‘ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ’ ਸਨਮਾਨ
ਸਾਵਜੀ ਢੋਲਕੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ‘ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ’ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੋਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਅਤੇ ਤਾਲਾਬ ਬਣਵਾਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ’ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ’ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਬਕ
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਚਮਚਾ’ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੇ ਕੇ ਨਹੀਂ ਪਾਲਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਵਿਆ ਢੋਲਕੀਆ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਕੋਚੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੱਕ ਆਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸੱਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕੇ।
ਸਿੱਟਾ (Positive Outlook)
ਸਾਵਜੀ ਢੋਲਕੀਆ ਦੀ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਂਕ ਬੈਲੇਂਸ ਵਧਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਦੇਣ ਨਾਲ ਕਦੇ ਕੁਝ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਰਕਤਾਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ’ਮੈਂ’ ਦੀ ਬਜਾਏ ’ਅਸੀਂ’ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ।