ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਜੋਖਮ ਨਕਸ਼ਾ ਬਦਲਿਆ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਿਆ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 30 ਨਵੰਬਰ 2025: ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ (BIS) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ IS 1893 (2025) ਭੂਚਾਲ ਨਕਸ਼ੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦਾ 61% ਹਿੱਸਾ ਹੁਣ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਉੱਚ ਭੂਚਾਲ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਨਵੇਂ 'ਜ਼ੋਨ VI' ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ 75% ਆਬਾਦੀ ਹੁਣ ਸਰਗਰਮ ਭੂਚਾਲ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਜ਼ੋਨ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਪੰਜ ਜ਼ੋਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਨਵੇਂ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਹੁਣ 'ਜ਼ੋਨ VI' ਵਿੱਚ ਹਨ:
ਨਵੇਂ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਜ਼ੋਨ VI (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ) ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਭੂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਫਾਲਟ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਜਲੰਧਰ 'ਜ਼ੋਨ V' ਵਿੱਚ:
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹੁਣ ਜ਼ੋਨ V (ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਜੋਖਮ) ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਨਿਰਮਾਣ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤੀ
ਜ਼ੋਨ VI ਅਤੇ V ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਨਿਰਮਾਣ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ:
ਮਜ਼ਬੂਤੀ: ਨੀਂਹਾਂ ਨੂੰ 50% ਤੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲਾਗਤ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ 10-20% ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਭੂਚਾਲ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ
ਜ਼ੋਨ VI: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ (ਪੂਰਾ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਸ਼ਾਮਲ)
ਜ਼ੋਨ V: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖਮ (ਕੱਛ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ, 11% ਜ਼ਮੀਨ)
ਜ਼ੋਨ IV: ਉੱਚ ਜੋਖਮ (ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ, 18% ਜ਼ਮੀਨ)
ਜ਼ੋਨ III: ਦਰਮਿਆਨਾ ਖ਼ਤਰਾ (30% ਜ਼ਮੀਨ)
ਜ਼ੋਨ II: ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖ਼ਤਰਾ (11% ਜ਼ਮੀਨ)